Gầu Tào – lễ hội cầu phúc độc đáo của người Mông, nơi hội tụ những nét văn hóa đặc trưng và sắc màu rực rỡ của núi rừng Tây Bắc.
Mỗi dịp đầu xuân, khi những bông đào rừng khoe sắc trên sườn núi, bà con người Mông ở Lào Cai lại nô nức chuẩn bị cho Lễ hội Gầu Tào – một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc nhất vùng cao Tây Bắc. Đây không chỉ là dịp để cầu sức khỏe, con cái, mùa màng bội thu, mà còn là thời điểm cộng đồng người Mông cùng nhau tôn vinh văn hóa dân tộc qua các nghi lễ, trò chơi và hoạt động mang đậm bản sắc riêng.
Gầu Tào thường diễn ra từ mồng 1 đến mồng 15 Tết Âm lịch, kéo dài từ 3 đến 5 ngày tùy theo từng địa phương. Theo truyền thống, lễ hội được tổ chức bởi những gia đình từng khấn xin phúc lành và nay muốn trả lễ tạ ơn. Họ sẽ dựng một cây nêu cao từ 15 đến 20 mét giữa bãi đất trống – nơi diễn ra các nghi lễ và hoạt động cộng đồng.
Phần lễ bắt đầu bằng nghi thức dựng nêu và cúng thần linh, tổ tiên. Thầy cúng đọc lời khấn cầu mong sức khỏe, may mắn, mùa màng tươi tốt và con cháu đông đủ. Sau phần lễ là phần hội, với nhiều hoạt động náo nhiệt như thi múa khèn, hát giao duyên, ném pao, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ… Trong đó, múa khèn được xem là linh hồn của lễ hội, thể hiện sự uyển chuyển, mạnh mẽ và niềm kiêu hãnh của người Mông.
Lễ hội Gầu Tào còn là dịp để thanh niên gặp gỡ, tìm hiểu nhau thông qua các điệu múa, câu hát tình tứ. Những cô gái trong trang phục rực rỡ, đầu đội khăn hoa, chân đi xà cạp thêu tay… sánh bước cùng các chàng trai trong tiếng khèn vang vọng giữa núi rừng tạo nên bức tranh văn hóa sống động và quyến rũ.
Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, Gầu Tào còn góp phần giữ gìn các giá trị truyền thống, tăng cường sự gắn bó cộng đồng và thu hút đông đảo du khách trong nước, quốc tế đến trải nghiệm. Nhiều năm gần đây, lễ hội đã được các huyện như Bắc Hà, Mường Khương, Sa Pa tổ chức quy mô lớn, gắn với phát triển du lịch, tạo nguồn sinh kế cho người dân.
Việc bảo tồn và phát huy lễ hội Gầu Tào không chỉ là giữ lại một nét đẹp văn hóa của người Mông, mà còn là cách Lào Cai khẳng định vị thế của mình trên bản đồ du lịch văn hóa Việt Nam. Mỗi mùa xuân về, sắc màu Gầu Tào lại rộn ràng núi rừng, mang theo thông điệp về niềm tin, sự đoàn kết và hi vọng vào một năm mới an lành, trọn vẹn.